Η δυνατότητα επιβράδυνσης της νόσου Αλτσχάιμερ με τις νέες θεραπείες γίνεται πλέον πραγματικότητα και στην Ελλάδα. Ήδη τουλάχιστον 35 ασθενείς λαμβάνουν τον τελευταίο χρόνο το καινοτόμο μονοκλωνικό αντίσωμα donanemab σε εξειδικευμένα νοσοκομεία της χώρας, με τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών να αποδεικνύουν ότι το φάρμακο μπορεί να αναχαιτίσει σημαντικά τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση σε επιλεγμένους ασθενείς.

«Δεν πρόκειται για πανάκεια ούτε για οριστική θεραπεία της νόσου Alzheimer, αλλά για μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση. Αξίζει να εξετάζεται η χορήγησή της σε ασθενείς που πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια και είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν τους πιθανούς κινδύνους, έπειτα από πλήρη ενημέρωση», δηλώνει σε συνέντευξη στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου η νευρολόγος-ψυχίατρος Παρασκευή Σακκά, πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών και του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer.

Τα νέα φάρμακα, όπως το lecanemab και το donanemab, έχουν εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση για επιλεγμένους ασθενείς με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ. Πρόκειται για δύο μονοκλωνικά αντισώματα κατά του βήτα αμυλοειδούς, της πρωτεΐνης που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο και αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της νόσου. Στην ευρωπαϊκή αγορά κυκλοφορεί το donanemab, το οποίο χορηγείται πλέον και στην Ελλάδα, έχοντας λάβει άδεια από τον ΕΟΦ. Παρότι δεν αποζημιώνεται μέσω των συνήθων διαδικασιών, μπορεί να χορηγηθεί μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ).

Οι 35 ασθενείς που λαμβάνουν τη θεραπεία νοσηλεύουν στα νοσοκομεία Αττικόν, Ευαγγελισμός, Τζάνειο, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, Γεννηματάς και Υγεία. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να απευθύνονται σε εξειδικευμένα ιατρεία μνήμης ή στον θεράποντα νευρολόγο τους για αξιολόγηση κριτηρίων χορήγησης.

Τα βασικά κριτήρια περιλαμβάνουν: πρώιμα στάδια νόσου Αλτσχάιμερ, απουσία σοβαρής συστηματικής νόσου (προχωρημένος καρκίνος, βαριά καρδιοπάθεια, σοβαρά ρευματολογικά νοσήματα), απουσία ιστορικού σοβαρών εγκεφαλικών επεισοδίων ή αιμορραγιών, μη λήψη αντιπηκτικής αγωγής, και δυνατότητα τακτικής παρακολούθησης με μαγνητικές τομογραφίες. Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί κριτήριο αποκλεισμού, καθώς στις μελέτες συμμετείχαν άτομα προχωρημένης ηλικίας (από 55 έως 88 ετών).

Η δονανεμάμπη χορηγείται ενδοφλεβίως μία φορά τον μήνα στο πλαίσιο ημερήσιας νοσηλείας (3-4 ώρες). Οι ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν εγκεφαλικό οίδημα ή αιμορραγικές αλλοιώσεις σε ποσοστό έως 20%, ωστόσο οι σοβαρές ή συμπτωματικές περιπτώσεις είναι κάτω του 6%. Η διακοπή θεραπείας λόγω παρενεργειών αφορά περίπου το 1,5% των ασθενών.

Σύμφωνα με δεδομένα κλινικών μελετών διάρκειας 18 μηνών, η δονανεμάμπη μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση έως και κατά 35%, επιτρέποντας στον ασθενή να διατηρήσει για μεγαλύτερο διάστημα τις νοητικές του ικανότητες και τη λειτουργικότητά του. Μελέτες μακροχρόνιας παρακολούθησης δείχνουν ότι τα θεραπευτικά οφέλη φαίνεται να διατηρούνται έως και τέσσερα χρόνια.

Στην Ελλάδα υπολογίζονται σχεδόν 250.000 άνθρωποι με άνοια, με την νόσο Alzheimer να αποτελεί το 70-80% των περιστατικών. Υπάρχουν 37 εξειδικευμένα δημόσια ιατρεία μνήμης σε όλη τη χώρα, ενώ το δίκτυο ενισχύεται με 19 νέα Κέντρα Ολοκληρωμένης Ημερήσιας Φροντίδας που αναμένεται να λειτουργήσουν τους επόμενους μήνες, προστιθέμενα στα 33 ήδη λειτουργούμενα (7 με κινητές μονάδες).

Για πληροφορίες μπορούν να καλέσουν τη γραμμή βοήθειας 1102 ή να επισκεφθούν την ιστοσελίδα της Εταιρείας Alzheimer. Η πρόληψη αρχίζει από τη μέση ηλικία και περιλαμβάνει αερόβια άσκηση, μυϊκή ενδυνάμωση, νοητική κινητοποίηση, υγιεινή διατροφή, έλεγχο πίεσης-σακχάρου-χοληστερόλης, αποφυγή καπνίσματος, μέτρια αλκοόλ, προστασία ακοής-όρασης-κεφαλής, και κοινωνική αλληλεπίδραση.