Ο πληθωρισμός συνεχίζει να «ροκανίζει» το διαθέσιμο εισόδημα, με βάση τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Παρά τις αυξήσεις στους μισθούς, πολλοί μισθωτοί δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες.

Η Ελλάδα οδεύει προς ένα επίπεδο κόστους ζωής ανάλογο με τον «σκληρό» πυρήνα της ΕΕ, ενώ το χάσμα μισθών παραμένει μεγάλο. Σύμφωνα με το Inflation Monitor της ΤτΕ, η άνοδος των τιμών ξεπερνά το 2% που έχει στοχοθετήσει η ΕΚΤ.

Τον Δεκέμβριο, ο εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) αυξήθηκε οριακά στο 2,9% από 2,8% τον Νοέμβριο, λόγω των αυξημένων ρυθμών στα τρόφιμα και σε έναν λιγότερο αρνητικό ρυθμό στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά. Στη ζώνη του ευρώ, ο ΕνΔΤΚ μειώθηκε στο 2,0% τον Δεκέμβριο από 2,1% τον Νοέμβριο.

Η ΤτΕ προβλέπει ότι ο γενικός πληθωρισμός (ΕνΔΤΚ) θα επιβραδυνθεί το 2026 στο 2,1%, με μια μικρή αύξηση το 2027 στο 2,2%. Αναμένεται περαιτέρω αύξηση στο 2,5% το 2028 λόγω της επίδρασης του ETS2 στην ενέργεια.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε ξανά τον Δεκέμβριο, αυξανόμενος 2,6% από 2,4% τον Νοέμβριο. Σε μέσα επίπεδα, πέρυσι αυξήθηκε 2,5%, έναντι 2,7% το 2024. Η άνοδος οφείλεται κυρίως στα τρόφιμα (3,6%) και δευτερευόντως στις υπηρεσίες, παρά τις μεγάλες μειώσεις σε ελαιόλαδο (34,1%) και φυσικό αέριο (20,1%).

Ενδεικτικά, σε ένα έτος καταγράφηκαν ανατιμήσεις σε: Ψωμί (2,5%), προϊόντα αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής (3,4%), κρέατα (13,1%), ψάρια νωπά (4%), γαλακτοκομικά και αυγά (4,4%), φρούτα (10,6%), σοκολάτες (20%), προϊόντα ζαχαροπλαστικής (6,9%), καφέ (20,9%) και χυμούς φρούτων (5,5%). Επίσης, σε: Ένδυση και υπόδηση (1,8%), ενοίκια κατοικιών (8,4%), ηλεκτρισμό (4,1%), μεταφορά επιβατών με αεροπλάνο (11,9%), πακέτα διακοπών (7,2%), εστιατόρια-ζαχαροπλαστεία-καφενεία (7,4%) και ασφάλιστρα υγείας (7%).

Μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου, υπήρξαν ανατιμήσεις σε: Μοσχάρι (1,5%), ψάρια νωπά (4,4%), ελαιόλαδο (3,3%), λαχανικά νωπά (4,6%), είδη ένδυσης και υπόδησης (0,9%), ενοίκια κατοικιών (0,9%), ηλεκτρισμό (0,6%) και μεταφορά επιβατών με αεροπλάνο (9,5%).

Σε αλυσίδες λιανικής, υπάρχουν νέες ανατιμήσεις, ακόμη και σε διψήφιο ποσοστό, σε προϊόντα συσκευασμένου κρέατος, γαλακτοκομικών, ξηρών καρπών, μελιού. Αυτές οι ανατιμήσεις αναμένεται να περάσουν στο «ράφι» μέχρι τον Μάρτιο.

Το ΙΕΛΚΑ καταγράφει σημαντικές ανατιμήσεις στα σούπερ μάρκετ: κρέατα (14,42%), είδη πρωινού και ροφήματα (8,28%), μπισκότα, σοκολάτες και ζαχαρώδη (6,78%), ψάρια και θαλασσινά (5,92%) και αλλαντικά (5,66%).

Παράλληλα, «τρέχουν» και τα κόστη στέγασης. Τα ενοίκια παρουσιάζουν ετήσια μεταβολή 8,4%. Το κόστος για επισκευή και συντήρηση κατοικίας αυξήθηκε κατά 6,6%. Το κόστος κατασκευής νέων κατοικιών ανεβαίνει. Τα οικοδομικά υλικά κατέγραψαν ανατιμήσεις 2,1% τον Δεκέμβριο, με αποτέλεσμα σε μέσα επίπεδα πέρυσι οι τιμές να έχουν αυξηθεί κατά 2,9%.

Σοβαρή οικονομική πίεση και περιορισμένη αγοραστική δύναμη χαρακτηρίζουν τα νοικοκυριά της Αττικής, σύμφωνα με έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΕΑ). Η ακρίβεια επηρεάζει περισσότερους από 8 στους 10 πολίτες, ενώ το 74% αναφέρει ότι η αγοραστική του δύναμη έχει επιδεινωθεί τα τελευταία δύο χρόνια. Σχεδόν 8 στους 10 πολίτες έχουν μειώσει δαπάνες, ακόμη και σε βασικές κατηγορίες όπως τρόφιμα, ενέργεια και υγεία.

Οι πολίτες αντιλαμβάνονται φαινόμενα στρεβλώσεων και αθέμιτων πρακτικών σε τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα. Το 68% θεωρεί ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν ελέγχουν επαρκώς την αγορά.

Έξι στους 10 πολίτες είναι ικανοποιημένοι από τις ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, ενώ μόλις 4 στους 10 από τις δημόσιες. Η ασφάλιση υγείας αντιμετωπίζεται κυρίως ως εργαλείο κάλυψης σοβαρών περιστατικών και λιγότερο ως μέσο καθημερινής φροντίδας.

Η ασφάλιση στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό υποχρεωτική επιλογή και όχι συνειδητή πράξη πρόληψης. Υπάρχει σοβαρό έλλειμμα ασφαλιστικής γνώσης, καθώς πάνω από 8 στους 10 πολίτες αγνοούν βασικές χρεώσεις των συμβολαίων.

Οι πολίτες εμφανίζονται μέτρια ικανοποιημένοι από τις τραπεζικές υπηρεσίες. Οι τράπεζες χρησιμοποιούνται κυρίως ως υποδομή συναλλαγών και όχι ως φορείς αποταμίευσης ή επένδυσης, ενώ αρνητική είναι η εικόνα για τη διαχείριση των «κόκκινων δανείων».

Το ΙΝΕ ΓΣΕΕ αναφέρει ότι το 2024 ο μέσος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα περιορίστηκε στις 21.486 μονάδες αγοραστικής δύναμης, ήτοι στο 59,1% του μέσου ευρωπαϊκού (36.382), όταν το 2019 ήταν στο 61,2% και το 2009 στο 91,8%.

Οι συνθήκες υποαμοιβής των μισθωτών στην Ελλάδα καλύπτουν σχεδόν όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας. Το 2024, το ποσοστό των μισθωτών που διαβιούσαν σε συνθήκες υλικής και κοινωνικής στέρησης διαμορφώθηκε στη χώρα μας στο 21%, το υψηλότερο μεταξύ των 15 επιλεγμένων κρατών-μελών της ΕΕ.

Με βάση το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS) ανήλθε από 65,5% του μέσου όρου της ΕΕ το 2019 σε 68,5% το 2024.

Το μέσο ωρομίσθιο των Ελλήνων εργαζομένων σε όρους PPS ανερχόταν το 2024 σε 11,3, όταν στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ήταν 15,3, στα κράτη-μέλη των Βαλκανίων 18,1 και στις οικονομίες της Περιφέρειας 20,4.

Πάνω από ένας στους δύο εργαζόμενους ή/και αναζητούντες εργασία (51%) δηλώνει ότι έχει αναλάβει ή σκοπεύει να αναλάβει μια δεύτερη δουλειά, έναντι 40% του παγκόσμιου μέσου όρου. Η αναζήτηση συμπληρωματικού εισοδήματος συνδέεται με το χαμηλό επίπεδο των μισθών.

Η κυβέρνηση τονίζει ότι οι μειώσεις στη φορολογία και οι αυξήσεις στους μισθούς δημιουργούν ένα «ανάχωμα» προστασίας, παράλληλα με την προσπάθεια ελέγχου της αγοράς. Εγκρίθηκαν οι προτάσεις του Υπουργού Ανάπτυξης για τον διορισμό στις θέσεις των τριών Υποδιοικητών της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς, καθώς και του Προέδρου και των μελών του Συμβουλίου Διοίκησης.

Ο Υπουργός Ανάπτυξης σημείωσε πως η νέα Αρχή «αποτελεί πλέον τον ενιαίο και αποκλειστικό ελεγκτικό μηχανισμό» για την προστασία του καταναλωτή και τον έλεγχο της αγοράς. Τόνισε τη σημασία της θεσμικής θωράκισης του Συνηγόρου του Καταναλωτή, υπογραμμίζοντας ότι «η ισχυρή αυτοτέλειά του διατηρείται πλήρως στο πλαίσιο της νέας Αρχής».

Αναφερόμενος στο Συμβούλιο Διοίκησης, τόνισε ότι πρόκειται για όργανο με «κυρίως συμβουλευτικό χαρακτήρα», το οποίο «εγκρίνει τον προϋπολογισμό και τη στρατηγική της Ανεξάρτητης Αρχής», συμβάλλοντας στη διαφάνεια και στη θεσμική λειτουργία της.

Ο κ. Θεοδωρικάκος υπογράμμισε ότι η νέα Ανεξάρτητη Αρχή μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, στην προστασία των καταναλωτών και στη στήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας.

«Είμαστε εδώ για να προασπίζουμε τα συμφέροντα των καταναλωτών, γι’ αυτό και ζητήσαμε από τις ασφαλιστικές εταιρείες να προσαρμοστούν στη λογική και να κινηθούν και φέτος στα όρια του πληθωρισμού υγείας», τόνισε επίσης ο Υπουργός Ανάπτυξης.

Αναφερόμενος στο ζήτημα του κόστους ζωής, ο κ. Θεοδωρικάκος επισήμανε ότι η πιο κρίσιμη παράμετρος είναι το εισόδημα και οι μισθοί των πολιτών. Υπογράμμισε ότι τα τελευταία επτά χρόνια δημιουργήθηκαν 500.000 νέες θέσεις εργασίας και η ανεργία μειώθηκε από το 18% στο 8%, επισημαίνοντας ότι αυτό πρακτικά σημαίνει «500.000 επιπλέον μισθοί που μπαίνουν στα ελληνικά νοικοκυριά» και αποτελεί τη σημαντικότερη κοινωνική πολιτική. Σημείωσε ότι από την 1η Ιανουαρίου ενισχύθηκαν όλοι οι μισθοί μέσω της μείωσης της φορολογίας κατά δύο μονάδες.

Ο υπουργός Ανάπτυξης έκανε ειδική αναφορά στην νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Εποπτείας της Αγοράς, στην οποία ήδη έχει οριστεί διοικήτρια η κα Δέσποινα Τσαγγάρη. Ο κ. Θεοδωρικάκος επεσήμανε ότι είναι κεντρική πολιτική θέση της κυβέρνησης η στήριξη των νοικοκυριών, δηλώνοντας ότι «η καλύτερη πολιτική για να στηρίξεις πραγματικά το ελληνικό νοικοκυριό είναι η αύξηση της παραγωγικότητας και η ενίσχυση των μισθών».