Νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) αποκαλύπτει ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ευρωζώνη επιμένει, διατηρούμενος σε υψηλότερα επίπεδα συγκριτικά με την προ-κορονοϊού εποχή. Η αιτία; Οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές συγκεκριμένων προϊόντων διατροφής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων άγγιξε το 2,9% κατά μέσο όρο, στο διάστημα Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2025. Αυτό το νούμερο είναι αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο της περιόδου πριν την πανδημία (2,2%). Πρωταγωνιστές των ανατιμήσεων αναδεικνύονται το κρέας, ο καφές, το τσάι, το κακάο, η σοκολάτα και τα γλυκά. Οι αυξήσεις στις τιμές αυτών των προϊόντων ευθύνονται για περισσότερο από το 50% της συνολικής αύξησης του πληθωρισμού στα τρόφιμα, παρόλο που η στάθμισή τους στον σχετικό δείκτη είναι μικρότερη από 25%. Αντίθετα, οι αυξήσεις στα υπόλοιπα είδη διατροφής έχουν σε γενικές γραμμές σταθεροποιηθεί, μετά την εκτίναξη της διετίας 2022-2023, με αποκορύφωμα τον Μάρτιο του 2023, όταν ο γενικός δείκτης τροφίμων έφτασε το 15,5% σε ετήσια βάση.

Η μελέτη της ΕΚΤ συνδέει τις πρώτες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των τροφίμων με την περίοδο της πανδημίας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία θεωρούνται απόρροια της κλιματικής αλλαγής. Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αρχικά, οι ανατιμήσεις αφορούσαν κυρίως το σιτάρι, τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Στη συνέχεια, παρατηρήθηκε αύξηση στις διεθνείς τιμές του ελαιόλαδου, λόγω της μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες, που αποτελούν τους κύριους παραγωγούς. Τα τελευταία δύο χρόνια, όμως, το κρέας, η σοκολάτα, το κακάο και ο καφές επιβαρύνουν περισσότερο τους καταναλωτές.

Ενδεικτικά, οι διεθνείς τιμές του καφέ είχαν υπερδιπλασιαστεί στις αρχές του 2025 σε σύγκριση με τις αρχές του 2024. Σύμφωνα με το Trading Economics, σημειώθηκε μια υποχώρηση κατά 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 2025, για να ακολουθήσει νέα αύξηση, περίπου 40%, έως τον Νοέμβριο, και στη συνέχεια να υπάρξει και πάλι μείωση. Η μελέτη της ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι αλλαγές στις διεθνείς τιμές των τροφίμων επηρεάζουν τις τιμές καταναλωτή με χρονική καθυστέρηση. Αυτό σημαίνει ότι και οι μειώσεις στις διεθνείς τιμές θα γίνουν αισθητές στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, όπως είχε τονίσει και παλαιότερη έρευνα του ΔΝΤ.

Η εκτίναξη της διεθνούς τιμής της σοκολάτας ξεκίνησε το δεύτερο εξάμηνο του 2023, κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024 και, παρόλο που υποχώρησε στη συνέχεια, εξακολουθεί να κινείται σε υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με το Trading Economics.

Όσον αφορά το κρέας, οι αυξήσεις αφορούν κυρίως το μοσχάρι. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 28% στα τέλη Νοεμβρίου σε ετήσια βάση. Μετά από μια περίοδο σταθεροποίησης τον Οκτώβριο, οι τιμές επανήλθαν σε ανοδική τροχιά, φτάνοντας σε ιστορικά υψηλά επίπεδα «λόγω της διαρθρωτικά περιορισμένης διαθεσιμότητας ζώων και της ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης». Στο πρώτο εννεάμηνο του 2025, η παραγωγή στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7% σε ετήσια βάση, με σημαντική υποχώρηση σε χώρες που είναι μεγάλοι παραγωγοί, όπως η Γερμανία (-6,8%), η Γαλλία και η Ισπανία (-2,8% και οι δύο). Η μείωση της παραγωγής οδήγησε σε μεγάλη αύξηση των εισαγωγών βόειου κρέατος, κατά 14,2% (στο πρώτο οκτάμηνο του 2025).

Την αύξηση των διεθνών τιμών στο βόειο κρέας επιβεβαιώνει και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), ο οποίος σημειώνει ότι ο δείκτης τιμών κρέατος αυξήθηκε κατά 5,1% το 2025. Ωστόσο, αναφέρει ότι οι τιμές του βόειου και του πρόβειου κρέατος αυξήθηκαν απότομα σε ετήσια βάση, λόγω της ισχυρής ζήτησης για εισαγωγές και της περιορισμένης διαθεσιμότητας εξαγωγών. Αντίθετα, οι τιμές για το χοιρινό κρέας μειώθηκαν, λόγω της εξασθένησης της παγκόσμιας ζήτησης για εισαγωγές, ενώ οι τιμές για το κοτόπουλο μειώθηκαν ελαφρώς λόγω μεγάλης προσφοράς.

Η ανάλυση του πληθωρισμού στα τρόφιμα, βασισμένη σε μοντέλο που χρησιμοποίησαν οι αναλυτές της ΕΚΤ, έδειξε ότι στις αυξήσεις των τιμών συμβάλλει και η αύξηση των μισθών στον τομέα των λιανικών πωλήσεων. Τα τελευταία στοιχεία για τις αμοιβές ανά εργαζόμενο σε διάφορους κλάδους της οικονομίας έδειξαν ότι οι αυξήσεις μισθών στο εμπόριο, τις μεταφορές και τα καταλύματα παρέμειναν υψηλές το 2025 σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.

Ωστόσο, υπάρχουν και θετικά νέα: η ΕΚΤ αναμένει ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα μειωθεί σημαντικά το 2026, υποχωρώντας κοντά στο 2% στα τέλη του έτους. Αυτό θα συμβεί καθώς θα εξασθενήσει ο αντίκτυπος από προηγούμενες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές τους έως το καλοκαίρι.