42.000 χρόνια για έναν κωδικό: Το αίνιγμα που λύγισε τους Ναζί
Φανταστείτε μια συσκευή τόσο εξελιγμένη, που αν κάποιος εργαζόταν ασταμάτητα δοκιμάζοντας έναν διαφορετικό κωδικό κάθε λεπτό, θα χρειαζόταν 42.000 χρόνια για να εξαντλήσει όλους τους πιθανούς συνδυασμούς. Αυτό ήταν το «Enigma», το θρυλικό κρυπτογραφικό όπλο των Ναζί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Για τη γερμανική διοίκηση, αποτελούσε μια απρόσβλητη ασπίδα για τα απόρρητα σχέδιά τους, καθώς οι συνδυασμοί άλλαζαν καθημερινά, αναγκάζοντας τους Συμμάχους να ξεκινούν από το μηδέν κάθε πρωί.
Η σωτηρία ήρθε μέσα από μια ετερόκλητη ομάδα μαθηματικών, γλωσσολόγων και σκακιστών στο Bletchley Park, γνωστό και ως «Σταθμός Χ». Ανάμεσά τους ξεχώρισε ο Άλαν Τιούρινγκ, ο άνθρωπος που θεωρείται σήμερα ο «πατέρας της επιστήμης των υπολογιστών». Η τιτάνια προσπάθειά τους αναλύεται διεξοδικά στο βιβλίο του Dermot Turing, «X,Y&Z – Πώς έσπασε ο κώδικας του Enigma», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κλειδάριθμος». Οι κωδικοί X, Y και Z συμβόλιζαν τη συνεργασία των μυστικών υπηρεσιών σε Παρίσι, Λονδίνο και Βαρσοβία.
Η πολυπλοκότητα της Enigma ήταν αδιανόητη. Εξωτερικά έμοιαζε με γραφομηχανή, αλλά στο εσωτερικό της έκρυβε τρεις περιστρεφόμενους ρότορες. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, «το πάτημα του πλήκτρου ενεργοποιούσε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα που περνούσε μέσα από τρεις κυλινδρικούς ρότορες (σ.σ. περιστρεφόμενους ηλεκτρομηχανικούς δίσκους), έπειτα γύρω από έναν «ανακλαστήρα», που γυρνούσε πίσω τον ηλεκτρισμό μέσα από τους ρότορες ξανά, αλλά από διαφορετική οδό, έως τη λάμπα. Αν κάθε σήμα συμπεριφερόταν με τον ίδιο τρόπο, θα ήταν αρκετά απλό να σπάσει ο κώδικας που προέκυπτε, καθώς κάθε γράμμα που πιεζόταν θα έκανε να φωτιστεί ένα άλλο σταθερό γράμμα. Όμως η ομορφιά του μηχανήματος, για εκείνους που ήθελαν να δημιουργήσουν μια σχεδόν απρόσβλητη κρυπτογράφηση, ήταν ότι η οδός της καλωδίωσης άλλαζε με κάθε πάτημα πλήκτρου».
Με αυτόν τον μηχανισμό, οι ρότορες απαιτούσαν 17.576 χτυπήματα πλήκτρων για να επιστρέψουν στην αρχική τους θέση. Για να διαβαστεί ένα μήνυμα, ο παραλήπτης έπρεπε να ρυθμίσει τη δική του συσκευή πανομοιότυπα. Καθημερινά, το Βερολίνο όριζε μια βασική ρύθμιση, όπως για παράδειγμα την KGC. Ο χειριστής κρυπτογραφούσε έναν δικό του «δείκτη» (π.χ. QWE) δύο φορές χρησιμοποιώντας τη βασική ρύθμιση της ημέρας. Το αποτέλεσμα, όπως το PLH JRW, στελνόταν πρώτο. Ο παραλήπτης χρησιμοποιούσε την KGC για να αποκρυπτογραφήσει το QWE και στη συνέχεια ρύθμιζε τη μηχανή του σε αυτή τη θέση για να διαβάσει το κυρίως κείμενο.
Ο Τιούρινγκ αντιλήφθηκε ότι δεν ήταν απαραίτητο να ελεγχθεί κάθε συνδυασμός. Δημιούργησε τη «Bombe», μια συσκευή που λειτουργούσε ως πρώιμος υπολογιστής, δοκιμάζοντας χιλιάδες ρυθμίσεις ταχύτατα. Εκμεταλλευόμενοι τις γερμανικές συνήθειες και τις επαναλαμβανόμενες φράσεις, η ομάδα κατάφερε να αποκρυπτογραφήσει πάνω από 2,5 εκατομμύρια μηνύματα, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες που έκριναν τον πόλεμο.
Ωστόσο, η προσωπική ιστορία του Τιούρινγκ κατέληξε σε τραγωδία. Το 1952, η αποκάλυψη της ομοφυλοφιλίας του τον οδήγησε στην καταδίκη για «ποινικό αδίκημα». Αντί για φυλακή, εξαναγκάστηκε σε ορμονοθεραπεία που κατέστρεψε το σώμα και την ψυχολογία του. Στις 7 Ιουνίου 1954, σε ηλικία μόλις 42 ετών, ο άνθρωπος που νίκησε το Enigma αυτοκτόνησε με ένα μήλο εμποτισμένο με κυάνιο. Η ιστορία θέλει το δαγκωμένο μήλο της Apple να αποτελεί τον αιώνιο φόρο τιμής στην αθάνατη ιδιοφυΐα του.