Η πυρηνική ενέργεια βρίσκεται ένα μόλις βήμα πριν από την ιστορική της μεταμόρφωση. Το Kaleidos, ένας πρωτοποριακός φορητός πυρηνικός μικροαντιδραστήρας ισχύος 1 MW, ολοκλήρωσε με απόλυτη επιτυχία τη δεύτερη από τις τρεις κρίσιμες αξιολογήσεις ασφάλειας από το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ (DOE). Η εξέλιξη αυτή φέρνει πιο κοντά από ποτέ την προοπτική του πρώτου πυρηνικού αντιδραστήρα στον κόσμο που θα παραχθεί σε μαζική κλίμακα, με τις πρώτες μονάδες να αναμένονται από τη γραμμή παραγωγής το 2028.

Πίσω από αυτό το φιλόδοξο εγχείρημα βρίσκεται η αμερικανική εταιρεία Radiant. Η πρόσφατη έγκριση του φακέλου DARK (DOE Authorization Request for Kaleidos) αποτελεί το «πράσινο φως» για να προχωρήσει η εταιρεία το καλοκαίρι σε δοκιμές πλήρους ισχύος στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Εργαστηρίου του Άινταχο. Εκεί θα κριθεί στην πράξη η τεχνολογική ωριμότητα ενός συστήματος που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο παράγεται και διανέμεται ηλεκτρική ενέργεια σε απομακρυσμένες περιοχές ή κρίσιμες υποδομές.

Ο σχεδιασμός του Kaleidos είναι πραγματικά ανατρεπτικός, καθώς μπορεί να μεταφέρεται μέσα σε τυποποιημένα κοντέινερ με φορτηγό ή αεροπλάνο, κάτι που θεωρούνταν αδιανόητο για την παραδοσιακή πυρηνική βιομηχανία. Με διάρκεια ζωής 20 ετών, παράγει 1 MW ηλεκτρικής ισχύος και 1,9 MW θερμικής, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί για θέρμανση, βιομηχανικές διεργασίες ή ακόμη και για την αφαλάτωση νερού.

Η ειδοποιός διαφορά του βρίσκεται στο σύστημα ψύξης. Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς αντιδραστήρες που απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού, το Kaleidos ψύχεται με αέρα μέσω φυσικής συναγωγής και ανεμιστήρων. Αυτό μειώνει δραστικά την πολυπλοκότητα και εξαλείφει τους κινδύνους που συνδέονται με την απώλεια ψυκτικού μέσου. Στην καρδιά του αντιδραστήρα βρίσκεται το καύσιμο TRISO (TRi-structural ISOtropic particle fuel), το οποίο αποτελείται από μικροσκοπικά σωματίδια ουρανίου με πολλαπλά κεραμικά στρώματα. Η τεχνολογία αυτή θεωρείται από τις ασφαλέστερες στον κόσμο, καθώς κάθε σωματίδιο λειτουργεί ως μια αυτόνομη «μίνι-κάψουλα».

Η μεταφορά της θερμότητας γίνεται με αέριο ήλιο, το οποίο δεν καθίσταται ραδιενεργό, περιορίζοντας έτσι δραστικά τις συνέπειες μιας πιθανής διαρροής. Η δρ. Ρίτα Μπαράνγουολ, επικεφαλής πυρηνικής ενέργειας της Radiant, υπογράμμισε τη σημασία της πρόσφατης έγκρισης, σημειώνοντας ότι αποτελεί «ισχυρή επιβεβαίωση ότι προηγμένα πυρηνικά συστήματα μπορούν να αναπτύσσονται γρήγορα, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια».

Η Radiant στοχεύει να επιτύχει την πρώτη κρίσιμη κατάσταση του Kaleidos στις 4 Ιουλίου 2026, στο πλαίσιο του αμερικανικού Προγράμματος Πιλοτικών Πυρηνικών Αντιδραστήρων. Ήδη έχουν δρομολογηθεί συμφωνίες με την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ και ιδιώτες εταίρους. Με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση 300 εκατομμυρίων δολαρίων, η εταιρεία σχεδιάζει την κατασκευή 50 μονάδων ετησίως στο εργοστάσιο του Oak Ridge στο Τενεσί.

Ο διεθνής ανταγωνισμός εντείνεται, με την Κίνα να αναπτύσσει τον αντιδραστήρα ACP100 (Linglong One), τον Καναδά να αδειοδοτεί το BWRX-300 της GE Hitachi και τη Ρωσία να προγραμματίζει τον RITM-200N για το 2028, ενώ η TerraPower προωθεί τον αντιδραστήρα Natrium. Παρά τα εμπόδια στη διαθεσιμότητα καυσίμων HALEU και τις ρυθμιστικές προκλήσεις, η δεκαετία του 2030 ενδέχεται να σηματοδοτήσει μια έκρηξη των μικροαντιδραστήρων.

Το όνομα Kaleidos δεν επιλέχθηκε τυχαία, καθώς προέρχεται από την ελληνική λέξη «καλειδοσκόπιο». Η Radiant επέλεξε τον όρο αυτό ως συνειδητή αναφορά στην πολυμορφία των εφαρμογών του και την ευελιξία του συστήματος, συμβολίζοντας μια νέα εποχή όπου η ενέργεια ανασυντίθεται με καινοτόμους τρόπους για να καλύψει τις ανάγκες ενός κόσμου που αναζητά καθαρή και ανθεκτική ενέργεια.