Ένα πρωτοφανές κύμα παραπληροφόρησης, γεννημένο στα εργαστήρια της τεχνητής νοημοσύνης, σαρώνει το διαδίκτυο μετατρέποντας τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν σε πεδίο κερδοφορίας για επιτήδειους δημιουργούς. Καθώς οι πραγματικές επιθέσεις πυροδότησαν μια περιφερειακή κρίση το περασμένο Σαββατοκύριακο, ένας παράλληλος «πόλεμος αφηγήσεων» ή αλλιώς “narrative war“ ξέσπασε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Υποστηρικτές και των δύο πλευρών κατακλύζουν την ψηφιακή σφαίρα με ψευδείς ειδήσεις που συχνά ταξιδεύουν ταχύτερα από τα πραγματικά γεγονότα στο πεδίο των μαχών.

Από την πρώτη στιγμή, ιρανικά μέσα της αντιπολίτευσης προώθησαν ανυπόστατους ισχυρισμούς στο X και το Telegram, κατηγορώντας την Τεχεράνη για πυραυλική επίθεση σε σχολείο κοριτσιών στο Ιράν. Παράλληλα, το Ινστιτούτο Στρατηγικού Διαλόγου (ISD) προειδοποιεί για την εμφάνιση ψεύτικων λογαριασμών που μιμούνται πιστά ανώτατα στελέχη της ιρανικής ηγεσίας. Την ίδια στιγμή, πλάνα από βιντεοπαιχνίδια βαφτίζονται ως «ιρανικοί πυραυλικοί βομβαρδισμοί» και εικόνες που δημιουργήθηκαν με AI παρουσιάζουν αμερικανικά πολεμικά πλοία, όπως το USS Abraham Lincoln, να βυθίζονται, συγκεντρώνοντας εκατομμύρια προβολές. Στην αντίπερα όχθη, ελεγκτές γεγονότων του AFP διέψευσαν φιλοϊρανικούς λογαριασμούς που χρησιμοποιούσαν παλιά βίντεο για να διογκώσουν τις ζημιές σε Ισραήλ και χώρες του Κόλπου, όπως τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία.

«Σαφώς εξελίσσεται ένας διαδικτυακός πόλεμος αφήγησης», επισημαίνει ο Μουσταφά Αϊάντ από το ISD. Ο ίδιος εξηγεί ότι ο στόχος είναι η εξάντληση των αντιπάλων: «Είτε για να αιτιολογηθούν οι επιθέσεις στον Κόλπο, είτε για να επιδειχθεί η στρατιωτική ισχύς του Ιράν απέναντι στις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις, ο στόχος φαίνεται να είναι να εξαντληθούν οι “εχθροί”». «Αυτό που πραγματικά εντυπωσιάζει είναι η ταχύτητα και η κλίμακα αυτών των αναπαραστάσεων, που προκαλεί μεγάλο μέρος της διαδικτυακής σύγχυσης για το τι έχει πλήξει, ή για τον αριθμό θυμάτων», προσθέτει. Οι αριθμοί προκαλούν ίλιγγο, καθώς οι κατασκευασμένες οπτικές αναπαραστάσεις που παρουσιάζουν το Ιράν ως απειλητικό έχουν ξεπεράσει τις 21,9 εκατομμύρια προβολές στο X, σύμφωνα με το NewsGuard.

Η έρευνα του BBC Verify αποκαλύπτει ότι αυτή η παραπληροφόρηση αξιοποιείται εμπορικά από δημιουργούς με πρόσβαση σε εργαλεία generative AI. Ο Τίμοθι Γκράχαμ, ειδικός του Queensland University of Technology, τονίζει: «Η κλίμακα είναι πραγματικά ανησυχητική και αυτός ο πόλεμος έχει καταστήσει αδύνατο να αγνοηθεί πλέον». Ο ίδιος σημειώνει ότι «Το εμπόδιο για τη δημιουργία πειστικού συνθετικού υλικού συγκρούσεων έχει ουσιαστικά καταρρεύσει», καθώς ό,τι απαιτούσε επαγγελματική δουλειά πλέον γίνεται σε λεπτά. Μπροστά σε αυτή την πίεση, η πλατφόρμα X ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή της εμπορικής αξιοποίησης για δημιουργούς που δημοσιεύουν AI περιεχόμενο συγκρούσεων χωρίς σήμανση.

Η Νικίτα Μπιέρ, επικεφαλής προϊόντων του X, δήλωσε: «Σε καιρούς πολέμου, είναι κρίσιμο οι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε αυθεντικές πληροφορίες από το πεδίο». Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει χαώδης. Ο Άρι Άμπελσον της OpenOrigins περιγράφει γλαφυρά: «Η ομίχλη του πολέμου γρήγορα μετατρέπεται σε λάσπη του πολέμου, καθώς το συνθετικό περιεχόμενο AI δημιουργεί άπειρο θόρυβο στα πληροφοριακά οικοσυστήματα». Ο ίδιος προσθέτει: «Καθώς παρακολουθούμε ακόμη μία παγκοσμίως σημαντική σύγκρουση να εκτυλίσσεται στο Ιράν, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε όλοι πώς μετατοπίζεται το οικοσύστημα των μέσων ενημέρωσης».

Ακόμη και τα εργαλεία επαλήθευσης λυγίζουν, καθώς το NewsGuard εντόπισε αδυναμίες στο σύστημα της Google, ενώ το chatbot Grok επιβεβαίωσε λανθασμένα ως «πραγματικό» ένα AI βίντεο με πυραυλικά πλήγματα στο Τελ Αβίβ. Άλλα viral ψεύδη περιλαμβάνουν τον ουρανοξύστη Burj Khalifa στο Ντουμπάι να φλέγεται. Η ερευνήτρια Μαχσά Αλιμαρντάνι υπογραμμίζει: «Τα ψεύτικα βίντεο όπως αυτά επηρεάζουν αρνητικά την εμπιστοσύνη των ανθρώπων στις επαληθευμένες πληροφορίες που βλέπουν online και καθιστούν πολύ πιο δύσκολη την καταγραφή πραγματικών στοιχείων». Μάλιστα, η εφημερίδα The Tehran Times κοινοποίησε AI δορυφορική εικόνα από τη βάση του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, η οποία αποδείχθηκε προϊόν επεξεργασίας λήψεων του 2025 μέσω του SynthID της Google, με οχήματα να εμφανίζονται στατικά παρά την υποτιθέμενη χρονική διαφορά ενός έτους. Όπως καταλήγει ο Χένρι Άιντερ: «Ο αριθμός των διαφορετικών εργαλείων που είναι πλέον διαθέσιμα για τη δημιουργία ενός ευρέος φάσματος εξαιρετικά ρεαλιστικών χειρισμών με AI είναι πρωτοφανής», συμπληρώνοντας πως «Δεν έχουμε ξαναδεί αυτά τα εργαλεία τόσο διαθέσιμα, τόσο εύκολα και τόσο φτηνά στη χρήση».