Σε μια κρίσιμη καμπή για το εθνικό ζήτημα της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρεμβαίνει με ένα δυναμικό άρθρο στη βρετανική εφημερίδα «The Guardian». Ο πρωθυπουργός στέλνει ένα σαφές μήνυμα στο Λονδίνο: η επιστροφή των αρχαιοτήτων μπορεί να επιτευχθεί μόνο με «πολιτική βούληση», ενώ αποκλείει κατηγορηματικά κάθε σενάριο δανεισμού που θα έθετε σε κίνδυνο την ελληνική πλευρά.

Στο άρθρο του με τίτλο «Η Βρετανία δεν θα διαμέλιζε την Ταπισερί της Μπαγιέ. Ας αξιοποιήσουμε αυτή τη στιγμή και ας επανενώσουμε τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα», ο κ. Μητσοτάκης χρησιμοποιεί τον συμβολισμό ενός άλλου μεγάλου κειμηλίου για να αναδείξει τον παραλογισμό του διαμελισμού του Παρθενώνα. Όπως σημειώνει, η άφιξη της Ταπισερί της Μπαγιέ στη Βρετανία για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 1.000 χρόνια αποτελεί ένα σπουδαίο πολιτιστικό γεγονός που αποδεικνύει τη δύναμη των ιστορικών αντικειμένων να αιχμαλωτίζουν τη φαντασία του κοινού.

Ωστόσο, η σύγκριση αναδεικνύει μια σκληρή πραγματικότητα. Το Βρετανικό Μουσείο χαρακτηρίζει την Ταπισερί ως ένα από τα «θαύματα του μεσαιωνικού κόσμου», όμως την ίδια στιγμή συνεχίζει να φιλοξενεί τα Γλυπτά του Παρθενώνα, τα οποία αποσπάστηκαν παράνομα από την Αθήνα από τον Λόρδο Έλγιν πριν από δύο αιώνες. Ο πρωθυπουργός υπογραμμίζει πως υπάρχουν εντυπωσιακές ομοιότητες μεταξύ των δύο έργων, καθώς και τα δύο συνελήφθησαν ως ενιαία δημιουργήματα. Επισημαίνει ότι ουδείς θα διανοούνταν σοβαρά να κόψει στα δύο το σωζόμενο μέρος της Ταπισερί και να εκθέσει το ήμισυ στο Λονδίνο, ισχυριζόμενος ότι αυτός είναι ένας κατάλληλος τρόπος κατανόησής του.

Η ουσία του ζητήματος δεν είναι απλώς νομική, αλλά βαθιά πολιτιστική. Τα Γλυπτά αφηγούνται την ιστορία της καθημερινής ζωής και της ταυτότητας της αρχαίας Αθήνας, αποτελώντας μια εξύμνηση της δημοκρατίας. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η υπόθεση της επανένωσης αφορά την αποκατάσταση της φυσικής, αισθητικής και εννοιολογικής ακεραιότητας ενός διαμελισμένου μνημείου. Τα Γλυπτά πρέπει να εκτίθενται μαζί, σε οπτική επαφή με τον Παρθενώνα, κάτι για το οποίο σχεδιάστηκε ειδικά το Μουσείο της Ακρόπολης.

Η ελληνική θέση παραμένει αμετακίνητη απέναντι σε προτάσεις που προσβάλλουν την εθνική κυριαρχία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχτεί καμία ρύθμιση που θα την υποχρέωνε να αναγνωρίσει κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου, ούτε ένα σχέδιο που θα σήμαινε ότι «δανειζόμαστε» τμήματα του δικού μας μνημείου. Την ίδια στιγμή, το βρετανικό κοινό τάσσεται όλο και περισσότερο στο πλευρό της Ελλάδας, με το 72% των πολιτών να συμφωνεί πως τα Γλυπτά γίνονται καλύτερα κατανοητά ως μέρος ενός ενιαίου συνόλου.

Παρά τις πρόσφατες εικασίες στην εφημερίδα Telegraph περί επικείμενης κατάρρευσης των συνομιλιών, πηγές κοντά στις διαπραγματεύσεις αναγνωρίζουν το χάσμα αλλά επισημαίνουν ότι ο διάλογος συνεχίζεται. Ο Τζορτζ Όσμπορν, πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, έχει επιβεβαιώσει τις επαφές, αν και ο βρετανικός νόμος του 1963 παραμένει εμπόδιο για τη μόνιμη επιστροφή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κλείνει το άρθρο του υιοθετώντας την παλαιότερη έκκληση του Άντι Μπέρναμ για επιστροφή «χωρίς όρους», τονίζοντας ότι η αποκατάσταση της ενότητας του μνημείου θα έστελνε ένα ισχυρό παγκόσμιο μήνυμα φιλίας και δημοκρατίας.