Η Γκράβα, ένα από τα μεγαλύτερα σχολικά συγκροτήματα της Αττικής που στεγάζει 18 σχολικές μονάδες και μία Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ), καθώς και αθλητικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις, εξυπηρετεί περιοχές της Αθήνας και του Γαλατσίου με περίπου 4.000 μαθητές και 400 εκπαιδευτικούς, και βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων ετών με την έντονη οσμή που παραπέμπει σε φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Δήμου Αθηναίων, οι αρμόδιες υπηρεσίες ειδοποιήθηκαν για οσμή αερίου στις 16 Σεπτεμβρίου, στις 21 Σεπτεμβρίου και στις 2 Οκτωβρίου 2026. Και στις τρεις περιπτώσεις πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι από την Enaon EDA και την εταιρεία που έχει αναλάβει τη συντήρηση των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, σε συνεννόηση με τη Διεύθυνση Κτηριακής Υποδομής. Ειδικά για την 21η Σεπτεμβρίου, ο Δήμος αναφέρει ότι ενημερώθηκε πως δεν διαπιστώθηκε διαρροή αερίου, αλλά εντοπίστηκε βλάβη στην πλακέτα του συναγερμού.

Η υπόθεση επανήλθε με ένταση την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου. Στις 09:05 οι αντιδήμαρχοι Τεχνικών Υπηρεσιών, Πάρης Χαρλαύτης, και Παιδείας, Θωμάς Γεωργιάδης, ενημερώθηκαν από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για την έντονη οσμή, με αποτέλεσμα την κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών και την προληπτική εκκένωση των σχολικών μονάδων. Η απομάκρυνση των μαθητών έγινε για λόγους ασφαλείας, καθώς δεν είχε αποσαφηνιστεί η αιτία της οσμής.

Μετά τους ελέγχους, ο Δήμος Αθηναίων ζήτησε από την Enaon EDA την άμεση γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων και την προληπτική διακοπή όλων των παροχών αερίου στο συγκρότημα. Η εταιρεία ενημέρωσε ότι η παροχή διακόπηκε και ότι από τους ελέγχους της δεν προέκυψε διαρροή στο δίκτυο διανομής. Ωστόσο, δεν έχει γίνει γνωστή μέχρι στιγμής ολοκληρωμένη πιστοποίηση όλων των εσωτερικών εγκαταστάσεων, γεγονός που απαιτεί πρόσθετους ελέγχους πριν από την επανασύνδεση.

Την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων αποφάσισε ομόφωνα την αναστολή λειτουργίας του συγκροτήματος για την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, ενώ η Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Αττικής ανακοίνωσε ότι τα μαθήματα θα πραγματοποιούνται μέσω Webex όσο διαρκεί η αναστολή της διά ζώσης εκπαίδευσης και ολοκληρώνονται οι απαραίτητοι τεχνικοί έλεγχοι. Παράλληλα, με απόφαση του αναπληρωτή Περιφερειακού Διευθυντή Εκπαίδευσης Αττικής, η διά ζώσης λειτουργία αναστέλλεται για συντήρηση και τεχνικό έλεγχο του λέβητα και του δικτύου φυσικού αερίου. Η απόφαση αφορά τις σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που στεγάζονται στο συγκρότημα, και η επιστροφή στην κανονική λειτουργία συνδέεται με την ολοκλήρωση των ελέγχων και τη διαπίστωση ότι μπορούν να επαναλειτουργήσουν με ασφάλεια οι εγκαταστάσεις.

Οι κινητοποιήσεις της σχολικής κοινότητας ξεκίνησαν από τις αρχές Οκτωβρίου. Την Τρίτη 6 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση στο θεατράκι της Γκράβας και συνέντευξη Τύπου με εκπροσώπους ενώσεων γονέων, μαθητών και εκπαιδευτικών, που ζήτησαν ενδελεχή έλεγχο του δικτύου φυσικού αερίου, την κοινοποίηση του πορίσματος της Πυροσβεστικής και έγγραφες διαβεβαιώσεις για την ασφάλεια. Την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν με πορεία από το σχολικό συγκρότημα προς το Δημαρχείο Γαλατσίου, με συμμετοχή της Ένωσης Συλλόγων Γονέων Γαλατσίου, της Ένωσης Συλλόγων Γονέων της 5ης Δημοτικής Κοινότητας Αθήνας και άλλων συλλόγων. Από τη συνάντηση με τον δήμαρχο Γαλατσίου έγινε γνωστό ότι είχε εντοπιστεί μικρή διαρροή κάτω από το 1ο ΕΠΑΛ Γαλατσίου, πληροφορία που διαφοροποιείται από τις αρχικές ανακοινώσεις.

Παρά την εξέλιξη αυτή, μέχρι το βράδυ της 8ης Οκτωβρίου δεν είχε γνωστοποιηθεί πλήρες τεχνικό πόρισμα που να αποσαφηνίζει τη θέση, την έκταση, τον χρόνο και τις συνθήκες του φερόμενου περιστατικού, καθώς και τη σχέση του με την οσμή που αναφέρθηκε σε άλλα σημεία του συγκροτήματος. Οι γονείς επιμένουν ότι δεν αρκεί η ανακοίνωση ότι δεν εντοπίστηκε διαρροή σε έναν έλεγχο και ζητούν πλήρη εικόνα της εγκατάστασης, επίσημα έγγραφα και σαφείς απαντήσεις.

Στις 6 Οκτωβρίου, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας απηύθυνε επιστολή προς την υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ζητώντας τη συμμετοχή των αρμόδιων μηχανισμών του Υπουργείου και της ΚΤΥΠ ΑΕ στη διερεύνηση. Στην επιστολή του, ο Δήμος ζήτησε από τις εταιρείες Enaon EDA και ICON GROUP να διενεργήσουν εκ νέου εξαντλητικούς ελέγχους, ενώ η παροχή αερίου είχε διακοπεί. Ο κ. Δούκας υποστήριξε ότι είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθεί αντίστοιχος έλεγχος από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και την ΚΤΥΠ, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια μαθητών και εκπαιδευτικών. Σε κάθε περίπτωση, υπενθυμίζεται ότι αρμοδιότητα για τα σχολικά κτήρια έχουν μόνο οι δήμοι, επομένως η ευθύνη για την πλήρη τεχνική αποτίμηση των εγκαταστάσεων και της πιστοποίησης ασφάλειας δεν ανήκει στο Υπουργείο Παιδείας.

Η ιστορία του συγκροτήματος συνδέεται με τις μεγάλες ανάγκες σχολικής στέγασης της μεταπολεμικής περιόδου. Ο αρχικός σχεδιασμός ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, το αρχιτεκτονικό σχέδιο προέκυψε από δημόσιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό το 1970 και η κατασκευή ξεκίνησε το 1973, ολοκληρώθηκε σταδιακά προς το τέλος της δεκαετίας. Οι αρχιτέκτονες Κώστας Παπαϊωάννου, Κώστας Φινές και Νίκος Χατζηθεοδώρου συμμετείχαν στον σχεδιασμό, με στόχο τη δημιουργία ενός μεγάλου οργανωμένου σχολικού συνόλου που να στεγάζει διαφορετικές βαθμίδες εκπαίδευσης. Σχεδιάστηκε με επιμέρους κτιριακές ενότητες, αυλές, αίθρια και στεγασμένους διαδρόμους, ώστε να διευκολύνεται η κίνηση των μαθητών. Σε περιόδους μεγάλης πίεσης, ο αριθμός των μαθητών είχε φτάσει σε περίπου 14.000, με λειτουργία διπλής βάρδιας.

Το ζήτημα της συντήρησης των εγκαταστάσεων του συγκροτήματος επανέρχεται στο προσκήνιο με αφορμή την έντονη οσμή αερίου. Σύμφωνα με τον Δήμο Αθηναίων, από τις 4 Ιουνίου 2026 είχε αποσταλεί επιστολή προς την ΚΤΥΠ ΑΕ με αίτημα την ενεργειακή αυτονόμηση των σχολικών μονάδων και την εγκατάσταση διακριτών συστημάτων ψύξης και θέρμανσης ανά σχολείο, αίτημα που επαναλήφθηκε στις 5 Οκτωβρίου. Η ενεργειακή αναβάθμιση, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την πιστοποίηση ασφάλειας των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, η οποία απαιτεί συγκεκριμένους ελέγχους, τεχνική τεκμηρίωση και τα προβλεπόμενα πιστοποιητικά.

Το βασικό αίτημα της σχολικής κοινότητας είναι να μην επιστρέψουν οι μαθητές στις αίθουσες μόνο με βάση προφορικές διαβεβαιώσεις, αλλά αφού ολοκληρωθούν οι έλεγχοι και δοθούν σαφείς, έγγραφες απαντήσεις. Μεταξύ άλλων, ζητούν την πλήρη τεχνική επιθεώρηση των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου, την κοινοποίηση των αποτελεσμάτων και του πορίσματος της Πυροσβεστικής, την αποσαφάνιση της αιτίας της οσμής, την έκδοση εγγράφων διαβεβαιώσεων από τους αρμόδιους φορείς, καθώς και τον έλεγχο των συστημάτων ανίχνευσης και συναγερμού με σαφή ενημέρωση για τα σχέδια εκκένωσης. Η εκπαιδευτική κοινότητα και οι οικογένειες των μαθητών δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις έως ότου ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους.