Σε ένα έτος δραματικής συρρίκνωσης για το λιανικό εμπόριο εξελίχθηκε το 2025, με την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ να περιγράφει με μελανά χρώματα την κατάσταση στον μεγαλύτερο εργοδότη της οικονομίας. Ο κλάδος βρίσκεται εγκλωβισμένος στη μέγγενη του πληθωρισμού και του δυσβάσταχτου λειτουργικού κόστους, με σχεδόν τις μισές εμπορικές επιχειρήσεις —κυρίως τις μικρές και πολύ μικρές— να βιώνουν μια αποκαρδιωτική στασιμότητα.

Τα νούμερα είναι αμείλικτα: Για ολόκληρο το 2025, ο τζίρος σε πραγματικούς όρους σημείωσε πτώση -0,4%, σηματοδοτώντας τη δεύτερη συνεχόμενη χρονιά συρρίκνωσης. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις δέχθηκαν το ισχυρότερο πλήγμα με μείωση -3,4% στον πραγματικό τζίρο τους κατά το τελευταίο τρίμηνο, ενώ οι μικρές είδαν πτώση -1,7%. Στον αντίποδα, οι μεγάλες επιχειρήσεις εμφάνισαν αύξηση +5,1% και οι μεσαίες +5,4%, αν και η κερδοφορία τους πιέζεται ασφυκτικά από τα αυξημένα έξοδα.

Ακόμα και η περίοδος της Black Friday και των εορτών δεν στάθηκε ικανή να ανατρέψει το κλίμα. Παρόλο που ο Νοέμβριος κινήθηκε θετικά λόγω των προσφορών, ο Δεκέμβριος απογοήτευσε τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς οι πάγιες υποχρεώσεις των νοικοκυριών απορρόφησαν κάθε διαθέσιμο εισόδημα. Η συνολική αύξηση του κύκλου εργασιών για το 2025, που διαμορφώθηκε στα 27,33 δισ. ευρώ, είναι η χαμηλότερη που έχει καταγραφεί από το 2020 μέχρι σήμερα. Παράλληλα, η εκρηκτική άνοδος +31,7% στα μεταχειρισμένα είδη μαρτυρά την ανακατεύθυνση των καταναλωτών σε φθηνότερες λύσεις, όχι από επιλογή, αλλά από καθαρή ανάγκη.

Η γεωγραφική εικόνα παρουσιάζει έντονες αντιθέσεις, με την Αττική (+3,6%) και τα Ιόνια Νησιά (+3,0%) να αντέχουν, ενώ το Νότιο Αιγαίο (-2,4%) και η Δυτική Μακεδονία (-2,1%) υποχωρούν σημαντικά. Η επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών και τα κλειστά καταστήματα υπογραμμίζουν τη στενότητα ρευστότητας που πνίγει την αγορά. Η έκθεση σημειώνει ότι το 2025 ήταν ένα «έτος επιβίωσης», προειδοποιώντας πως χωρίς στοχευμένα μέτρα, η συρρίκνωση θα συνεχιστεί και το 2026.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΣΕΕ, Σταύρο Καφούνη, δύο στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: «ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές, καταγράφεται στο σύνολο του λιανικού εμπορίου η μικρότερη αύξηση τζίρου από το 2020 και ότι σε πραγματικούς όρους είναι το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης». Ο ίδιος επισημαίνει πως «η Πολιτεία οφείλει να προβληματισθεί από το γεγονός ότι τόσο η εγχώρια κατανάλωση – λόγω της μειωμένης αγοραστικής δύναμης – όσο και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις στρέφονται και ενισχύουν κυρίως τον κλάδο των τροφίμων. Την ίδια στιγμή, η στενότητα στην αγορά επιβεβαιώνεται και από τη σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και των ακάλυπτων επιταγών».

Με το 2026 να μην δείχνει σημάδια βελτίωσης, ο κ. Καφούνης τονίζει ότι οι αριθμοί πλέον «φωνάζουν» για την «ανάγκη δικαιότερης αντιμετώπισης του πλέον διασυνδεδεμένου, φορολογικά και εργασιακά, κλάδου της οικονομίας». Για την επιβίωση χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων, απαιτούνται άμεσες ρυθμίσεις για τη μείωση των επιβαρύνσεων και την πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Όπως καταλήγει, το εμπόριο προκειμένου να διαδραματίσει το ρόλο του ως καταλύτης ανάπτυξης, «χρειάζεται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα το στηρίζουν στον «μαραθώνιο» του ψηφιακού του μετασχηματισμού, καθώς και επικαιροποιημένες πολιτικές που θα το διασυνδέουν ολοκληρωμένα με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία».