Ενώ κορυφαία ονόματα της τεχνολογίας, όπως ο Μουσταφά Σουλεϊμάν της Microsoft και ο αναλυτής Ματ Σούμερ, προειδοποιούν για μαζική εκτόπιση των «λευκών κολάρων» μέσα στους επόμενους 18 μήνες, μια ισχυρή φωνή φέρνει την ανατροπή. Ο Μαρκ Κιούμπαν, ο γνωστός δισεκατομμυριούχος επενδυτής, εμφανίζεται ως ο μεγάλος ρεαλιστής της εποχής μας, θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο η AI μπορεί όντως να αντικαταστήσει το ανθρώπινο δυναμικό στην παρούσα φάση.

Σύμφωνα με τον Κιούμπαν, η θεωρία της πλήρους αυτοματοποίησης προσκρούει σε έναν ανυπέρβλητο τοίχο: τα οικονομικά δεδομένα. Η τεχνητή νοημοσύνη «δεν βγαίνει» ως καθολικός αντικαταστάτης της ανθρώπινης εργασίας, καθώς το κόστος της παραμένει δυσβάσταχτο για πολλές επιχειρήσεις. Πέρα από τα νούμερα, ο Κιούμπαν αναδεικνύει την ανάγκη για ανθρώπινα χαρακτηριστικά, με κυριότερο την ανάληψη ευθύνης, κάτι που οι μηχανές αδυνατούν να προσφέρουν.

Ο πρώην πρωταγωνιστής του Shark Tank σχολίασε στην πλατφόρμα X ένα viral απόσπασμα από το podcast All-In. Εκεί, οι επενδυτές Τζέισον Καλακάνις και Τσάμαθ Παλιχαπιτίγια αποκάλυψαν τη σκληρή αλήθεια: η χρήση AI agents για την ενίσχυση της παραγωγικότητας μπορεί να κοστίζει πάνω από 300 δολάρια την ημέρα, δηλαδή περισσότερα από 100.000 δολάρια ετησίως. Ο Παλιχαπιτίγια, ιδρυτής της Social Capital, παραδέχεται πως αυτό το κόστος τον αναγκάζει να επανεξετάσει ακόμα και τις προσλήψεις κορυφαίων προγραμματιστών, προκειμένου να μην εξαντληθούν οι πόροι της εταιρείας του.

Για τον Κιούμπαν, αυτή η πραγματικότητα αποτελεί «το πιο έξυπνο αντεπιχείρημα» που έχει ειπωθεί μέχρι σήμερα. Υποστηρίζει ότι οι εταιρείες πρέπει πρώτα να αποδείξουν τη βιωσιμότητα της τεχνολογίας προτού προχωρήσουν σε αντικατάσταση προσωπικού. «Οι άνθρωποι έχουν πολύ μεγαλύτερη ικανότητα να κατανοούν τις συνέπειες των πράξεών τους», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως «Οι agents και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα δεν θα την έχουν ποτέ».

Η κριτική του εστιάζει στην έλλειψη «πρακτικής» κρίσης. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα ενός νηπίου 18 μηνών που ρίχνει ένα ποτήρι, ο Κιούμπαν εξηγεί πως η AI δεν αντιλαμβάνεται το πλαίσιο ή τις συναισθηματικές συνέπειες μιας πράξης. «Οι agents μπορούν να σου πουν ότι το ποτήρι θα πέσει, αλλά δεν έχουν ιδέα για το πλαίσιο και για το τι θα συμβεί μετά», σημειώνει. Παρομοιάζει μάλιστα την τρέχουσα ικανότητα της AI με άπειρους εργαζομένους, λέγοντας πως «Οι agents είναι ακόμα σαν φοιτητές που κάνουν πρακτική, οι οποίοι έρχονται στη δουλειά με hangover, κάνουν λάθη και δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη που τους αναλογεί».

Παρά τις προβλέψεις του Ντάριο Αμοντέι της Anthropic για κατάργηση των entry-level θέσεων εργασίας σε λιγότερο από πέντε χρόνια, ή του Σαμ Άλτμαν της OpenAI για μια υπερνοημοσύνη που θα μπορούσε να αντικαταστήσει ακόμα και CEOs, η πραγματικότητα στην αγορά εργασίας παραμένει διαφορετική. Η Oxford Economics επισημαίνει ότι δεν παρατηρούνται μαζικές αντικαταστάσεις ανθρώπων από AI σε σημαντική κλίμακα. Αντιθέτως, φαίνεται να κυριαρχεί το φαινόμενο του «AI washing», όπου οι εταιρείες χρησιμοποιούν την τεχνολογία ως πρόφαση για απολύσεις που θα γίνονταν ούτως ή άλλως. Ο ίδιος ο Άλτμαν παραδέχτηκε σε συνέδριο στην Ινδία: «Δεν ξέρω ποιο είναι το ακριβές ποσοστό, αλλά υπάρχει κάποιο AI washing, όπου οι εταιρείες ρίχνουν την ευθύνη στην AI για απολύσεις που θα έκαναν ούτως ή άλλως».

Τελικά, ο Κιούμπαν προτρέπει τους ηγέτες του επιχειρείν να κοιτάξουν πέρα από την ψυχρή παραγωγικότητα. Το εργασιακό ηθικό και τα ζητήματα ηθικής παραμένουν παράγοντες που καμία μηχανή δεν μπορεί να αποτυπώσει εύκολα, καθιστώντας τον ανθρώπινο παράγοντα τον πιο κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα της επιτυχίας.