Όποιος βρεθεί στην αποβάθρα της γραμμής 3 του Μετρό στο Σύνταγμα, με κατεύθυνση το αεροδρόμιο, μια καλοκαιρινή ημέρα, έρχεται αντιμέτωπος με την αμείλικτη πραγματικότητα της ασφυκτικής κατάστασης.

Κάποιες φορές, ένας υπάλληλος ασφαλείας είναι απαραίτητος για να συγκρατήσει το πλήθος πίσω από την κόκκινη γραμμή, αποτρέποντας τα χειρότερα. Γι’ αυτό, όσοι ζουν την πόλη αντιδρούν με ειρωνεία στις εξαγγελίες για νέο «πράσινο δακτύλιο», γνωρίζοντας τις ελλείψεις.

Για να συζητηθεί σοβαρά η επιβολή περιβαλλοντικών δακτυλίων και περιορισμών στην κυκλοφορία, πρέπει να έχει προηγηθεί η επίλυση μιας βασικής εξίσωσης: η παροχή εναλλακτικών λύσεων στους πολίτες.

Η μοναδική βιώσιμη λύση είναι η ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Χωρίς την αναγκαία προσθήκη συρμών στο μετρό, παράλληλα με την ανανέωση του στόλου των λεωφορείων, ο «πράσινος δακτύλιος» θα παραμείνει ένα ωραίο, αλλά ανέφικτο σχέδιο.

Οι αριθμοί αποκαλύπτουν την αλήθεια: η ανανέωση του στόλου του μετρό και η αύξηση των συχνοτήτων απαιτούν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Είναι επιτακτική ανάγκη να βρεθούν αυτά τα κονδύλια και να ετοιμαστούν τα τεύχη δημοπράτησης. Ωστόσο, η αγορά γνωρίζει πως ούτε τα χρήματα είναι εξασφαλισμένα ούτε τα τεύχη είναι έτοιμα, παρά τις αντίθετες εξαγγελίες. Θετική εξέλιξη αποτελεί η πρόβλεψη νέων συρμών για τον προαστιακό της Αθήνας, στη νέα σύμβαση με την Hellenic Train, χάρη στην προσπάθεια του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών Κ. Κυρανάκη. Διαφορετικά, η λειτουργία του προαστιακού θα ήταν επισφαλής σε λίγα χρόνια, λόγω παλαιωμένου τροχαίου υλικού.

Ο κ. Θανάσης Τσιάνος, πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, τονίζει πως η μείωση της χρονοαπόστασης των δρομολογίων στις γραμμές 2 και 3 του μετρό στα τρία λεπτά (από τα 4,5 που είναι σήμερα) θα ισοδυναμούσε συγκοινωνιακά με τη διάνοιξη μιας νέας λεωφόρου 110 χιλιομέτρων!

Το ερώτημα παραμένει: γιατί δεν έχει ξεκινήσει ακόμη ο διαγωνισμός για την προμήθεια νέων συρμών, όταν η λύση είναι τόσο προφανής και η ταλαιπωρία χιλιάδων επιβατών αδιαμφισβήτητη;

Αρκετοί ειδικοί υποστηρίζουν την ανάγκη για έναν νέο δακτύλιο που θα ευνοεί τα οχήματα με μηδενικό ή χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Αυτή η λογική προσέγγιση προσκρούει στην ελληνική πραγματικότητα. Είναι γεγονός πως ο σημερινός δακτύλιος («μονά-ζυγά») έχει καταρρεύσει εδώ και χρόνια, όχι μόνο λόγω της ανύπαρκτης αστυνόμευσης, αλλά κυρίως επειδή δεν προσφέρει κανένα ουσιαστικό περιβαλλοντικό όφελος.

Το κέντρο της Αθήνας ασφυκτιά από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, τα πεζοδρόμια έχουν καταληφθεί από σταθμευμένα οχήματα και η κατάσταση επιδεινώνεται από την έλλειψη σχεδίου για τα logistics. Φορτηγά και βαν ξεφορτώνουν εμπορεύματα χωρίς κανένα ωράριο, δημιουργώντας κυκλοφοριακό χάος.

Ωστόσο, ένας «πράσινος» δακτύλιος συνεπάγεται κόστος. Στο Λονδίνο, η είσοδος στον δακτύλιο κοστίζει 15 λίρες για τα συμβατικά οχήματα, με ένα αυστηρό σύστημα καμερών να επιβάλλει τις κυρώσεις. Ακόμα και το Εθνικό Σχέδιο Ηλεκτροκίνησης προβλέπει την εφαρμογή συστήματος χρέωσης (Ζώνες Χαμηλών Εκπομπών - LEZ) σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ως κίνητρο για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης.

Πριν φτάσουμε στην επιβολή διοδίων στο Σύνταγμα, απαιτούνται σοβαρές μελέτες σκοπιμότητας και η δημιουργία ενός μηχανισμού διαχείρισης από τους δήμους. Οι Ζώνες Χαμηλών Εκπομπών απαιτούν τεράστιες διοικητικές προσπάθειες. Στην Ελλάδα, όπου η διοίκηση δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα απλά, η ανάθεση της είσπραξης διοδίων και του ελέγχου ρύπων φαντάζει σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Μέχρι τότε, ας προσπαθήσουμε να χωρέσουμε στο μετρό!