Μια ιστορική ανακάλυψη που κόβει την ανάσα κάνει τις τελευταίες ημέρες τον γύρο του κόσμου, φέρνοντας στο φως τις συγκλονιστικές εικόνες από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Οι φωτογραφίες αυτές αποτυπώνουν με ανατριχιαστική λεπτομέρεια τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών που οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα την Πρωτομαγιά του 1944, μετατρέποντας τον ιστορικό θρύλο σε μια ζωντανή, επώδυνη πραγματικότητα.

Το διεθνές ενδιαφέρον είναι τεράστιο, με τη βρετανική εφημερίδα Guardian να αφιερώνει εκτενές ρεπορτάζ στην τραγωδία, υπό τον τίτλο «Τώρα μπορούμε να δούμε το θάρρος τους». Στο επίκεντρο βρίσκεται ο 96χρονος Βαγγέλης Σακκάτος, ένας βετεράνος της Αριστεράς, που από το γραφείο του αντικρίζει τις μορφές των ανδρών που στοίχειωσαν τα παιδικά του χρόνια. «Ο ηρωισμός τους ήταν μυθικός», δηλώνει ο ίδιος με ένα μείγμα οργής και δέους, προσθέτοντας πως: «Τα χρόνια μπορεί να έχουν περάσει, αλλά εγώ δεν έχω ξεχάσει».

Στα 96 του χρόνια, ο Σακκάτος δεν φανταζόταν ποτέ ότι θα ερχόταν η στιγμή που θα μπορούσε να «δώσει πρόσωπο» στους πρωταγωνιστές μιας από τις χειρότερες φρικαλεότητες της ναζιστικής κατοχής. Οι 200 της Καισαριανής εκτελέστηκαν ως αντίποινα για την ενέδρα ανταρτών που κόστισε τη ζωή σε έναν Γερμανό στρατηγό. Οι φωτογραφίες δείχνουν τους μελλοθάνατους να βαδίζουν προς το σημείο της εκτέλεσης με το κεφάλι ψηλά, αψηφώντας τον θάνατο. «Αυτό είναι που ακούγαμε πάντα», εξηγεί ο Σακκάτος, αναφερόμενος στη μαρτυρία ότι οι ήρωες πήγαν στο απόσπασμα τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια. «Και τώρα μπορούμε να δούμε αυτό το θάρρος μπροστά στα μάτια μας».

Η γενναιότητα αυτή, που ενέπνευσε γενιές ποιητών, μουσικών και ζωγράφων, αποκτά πλέον οπτική υπόσταση. Ο Γιάννης Έρης, που πραγματοποιεί ξεναγήσεις στο Σκοπευτήριο και στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, σημειώνει χαρακτηριστικά: «Είναι άλλο πράγμα να ακούς για τη γενναιότητά τους και άλλο να τη βλέπεις». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι άνδρες αυτοί «Τώρα ξέρουμε ότι αντιμετώπισαν το εκτελεστικό απόσπασμα όχι μόνο με τεράστια υπερηφάνεια, αλλά και υψώνοντας τις γροθιές τους. Τη νύχτα πριν φρόντισαν να πλυθούν και να ξυριστούν. Δεν φοβόντουσαν αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Το αντιμετώπισαν ως τιμή».

Η συλλογή των 262 φωτογραφιών, ορισμένες από τις οποίες φέρουν τη χειρόγραφη ένδειξη «Aten 1.5.44», θεωρείται από τους ιστορικούς ως ένα εύρημα ανυπολόγιστης αξίας. Ο Κωστής Καρπόζηλος, καθηγητής ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, τονίζει τη σημασία αυτής της αποκάλυψης: «Επιτέλους, έχουμε οπτική επιβεβαίωση αυτού που στοιχειώνει την ελληνική αριστερά εδώ και δεκαετίες». Οι εικόνες αυτές αναμένεται να ανοίξουν μια νέα συζήτηση για την πολιτική της μνήμης στην Ελλάδα, φωτίζοντας τις σκιές μιας περιόδου που σημαδεύτηκε από τον πόλεμο και τον διχασμό.