Η ατμόσφαιρα στο εργοτάξιο ήταν ηλεκτρισμένη από νωρίς. Οι εργάτες της εταιρείας ΑΒΑΞ, φορώντας τα χαρακτηριστικά κίτρινα φωσφοριζέ γιλέκα και τα κράνη τους, περίμεναν με ανυπομονησία τη στιγμή που ο μετροπόντικας «Αθηνά», ο πρώτος από τους «διδύμων», θα έβλεπε ξανά το φως του ήλιου. Ακριβώς στις 11 το πρωί, υπό τους εμβληματικούς ήχους του τραγουδιού «Break On Through (to the Other Side)» των θρυλικών Doors, η τεράστια κεφαλή του μηχανήματος έσπασε τον τοίχο στη συμβολή των οδών Βασιλέως Κωνσταντίνου και Μιχαλακοπούλου. Τα χειροκροτήματα ξέσπασαν αυθόρμητα από τους παρευρισκόμενους, ενώ κινηματογραφικές εικόνες από drones κατέγραφαν κάθε δευτερόλεπτο αυτής της εντυπωσιακής στιγμής.

Όμως, πίσω από τη λάμψη των προβολέων και τους πανηγυρισμούς για το χθεσινό «break through», κρύβεται μια πραγματικότητα που προκαλεί έντονο προβληματισμό. Παρά το γεγονός ότι το «ξετρύπημα» αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο στην εξέλιξη του έργου, η αλήθεια είναι πως η στιγμή αυτή θα έπρεπε να είχε συμβεί τουλάχιστον μία διετία νωρίτερα. Το χρονοδιάγραμμα της Γραμμής 4 παραμένει σε μια «γκρίζα ζώνη», εξαιτίας διαδοχικών καθυστερήσεων που έχουν συσσωρευτεί σε διάφορα στάδια των εργασιών.

Η ιστορία του έργου ξεκίνησε επίσημα τον Ιούνιο του 2021, όταν υπεγράφη η σύμβαση με την κοινοπραξία ΑΒΑΞ – Ghella – Alstom, με την υπόσχεση ολοκλήρωσης εντός οκτώ ετών. Σύμφωνα με εκείνον τον αρχικό σχεδιασμό, η Γραμμή 4 θα έπρεπε να παραδοθεί στο επιβατικό κοινό στις 20 Ιουνίου 2029. Ωστόσο, τα προβλήματα φάνηκαν πολύ νωρίς, καθώς το μοντέλο των πρόδρομων εργασιών αποδείχθηκε δυσλειτουργικό. Είναι ενδεικτικό ότι πέντε χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης, δύο χώροι που προορίζονται για την κατασκευή σταθμών δεν έχουν παραδοθεί ακόμα στον ανάδοχο.

Τα εμπόδια που έχουν ανακύψει είναι πολλά και σύνθετα. Στο πάρκο Ριζάρη, η υπόθεση καθυστέρησε λόγω προσφυγών στο ΣτΕ αλλά και πολιτικών παρεμβάσεων. Στο Γουδί, η πραγματικότητα ξεπέρασε κάθε φαντασία, καθώς «ανακαλύφθηκε» ότι από το σημείο διέρχεται ένας σημαντικός αγωγός ύδρευσης, την ύπαρξη του οποίου η ΕΥΔΑΠ αγνοούσε, οδηγώντας σε αναγκαστικό επανασχεδιασμό των εισόδων του σταθμού. Στην «Πανεπιστημιούπολη», η μετακίνηση του εργοταξίου μετά από αίτημα του Δήμου Καισαριανής αποκάλυψε αρχαία, οι διαδικασίες για τη μετακίνηση των οποίων παραμένουν στάσιμες. Τέλος, στον σταθμό της πλατείας Εξαρχείων, ο χώρος παραδόθηκε μόλις πριν από οκτώ μήνες, αλλά απαιτείται νέος σχεδιασμός λόγω των περιορισμών του εργοταξίου.

Ως αποτέλεσμα όλων αυτών, εκτιμάται ότι το έργο θα καθυστερήσει κατ’ ελάχιστον τρία χρόνια. Παρά τις δυσκολίες, οι τεχνικές λεπτομέρειες της διάνοιξης προκαλούν δέος. Ο μετροπόντικας «Αθηνά», ένα μηχάνημα μήκους 100 μέτρων, ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2023 από το Γουδί και έσκαψε σε μέσο βάθος 35 μέτρων κάτω από τη γη. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής του, τοποθέτησε 3.393 δαχτυλίδια σκυροδέματος, ενώ καθημερινά εξήγαγε περίπου 1.400 κυβικά μέτρα λάσπης, προχωρώντας με ρυθμό 18 μέτρων την ημέρα. Υπολογίζεται ότι το χώμα που απομακρύνθηκε ξεπερνά τις 400.000 κυβικά μέτρα. Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του και τη διάνοιξη 5,1 χιλιομέτρων σήραγγας, το μηχάνημα θα αποσυναρμολογηθεί και θα αποθηκευτεί.

Την ίδια στιγμή, ο δεύτερος μετροπόντικας με το όνομα «Νίκη», ακολουθεί την αντίθετη πορεία σε ένα μήκος 7,5 χιλιομέτρων. Ξεκινώντας από το Άλσος Βεΐκου και έχοντας ήδη περάσει από το Γαλάτσι και την Κυψέλη, η «Νίκη» έχει διανοίξει 2.960 μέτρα σήραγγας, καλύπτοντας το 42% της διαδρομής της. Συνολικά, το έργο της Γραμμής 4 θεωρείται ολοκληρωμένο κατά 65%. Στους επόμενους μήνες, η «Νίκη» αναμένεται να περάσει κάτω από τα Δικαστήρια, τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, τα Εξάρχεια και το Κολωνάκι, με τελικό προορισμό τον Ευαγγελισμό εντός του επόμενου έτους. Μόνο τότε θα φανεί αν η κατασκευή των σταθμών θα καταφέρει να ακολουθήσει τους ρυθμούς που απαιτούνται για να μην υπάρξουν περαιτέρω αποκλίσεις.