«Δεν υπάρχει ίχνος δημοσιονομικού χώρου από εδώ και πέρα για την περίπτωση των αγροτών. Ανοιχτός διάλογος μπορεί να υπάρχει πάντα, αλλά με ανοιχτούς δρόμους». Αυτή την απάντηση έχουν ακούσει αμέτρητες φορές οι αγροτοκτηνοτρόφοι από κυβερνητικά χείλη, τις τελευταίες ημέρες. Η παραπάνω φράση, σε εισαγωγικά, είχε διατυπωθεί δύο χρόνια πριν, στις 14 Φεβρουαρίου 2024, στην προηγούμενη κινητοποίηση της υπαίθρου, από τον Θεόδωρο Σκυλακάκη, τότε υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στον Σκάι 100,3.

Σήμερα, αγρότες και κτηνοτρόφοι λαμβάνουν τις ίδιες απαντήσεις, και τις ίδιες –πλην σημειακών βελτιώσεων– θα λάβουν αύριο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο μέγαρο Μαξίμου. Είναι, όμως, τα δημοσιονομικά πλαίσια τόσο ασφυκτικά; Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.», τόσο οι κανόνες του Αναθεωρημένου Συμφώνου Σταθερότητας όσο και τα στοιχεία του προϋπολογισμού υποδεικνύουν ότι η εικόνα αυτή είναι τουλάχιστον παραπλανητική. Σχετικά ρεπορτάζ υπογράφει ο Πάνος Κοσμάς («Ενα μεγάλο ψέμα και δύο κρυφά “μαξιλάρια” στον προϋπολογισμό», φ. 8/9/2025 και «Συμφώνησαν με... την “Εφ.Συν.”», φ. 15/10/2025), ενώ με το ίδιο θέμα έχει αρθρογραφήσει στην εφημερίδα ο Νίκος Παππάς («Κόφτης, δημοσιονομικός χώρος, μερίσματα», φ. 16/11/2025). Συνεπώς, δημοσιονομικός χώρος μπορεί να υπάρξει.

Ενόψει της κρίσιμης αυριανής συνάντησης, είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι αγρότες ότι στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο ο δημοσιονομικός χώρος δεν είναι σταθερό όριο, ούτε εξαντλείται σε έναν «κόφτη δαπανών», αλλά συνδέεται άμεσα με τα έσοδα. Κρίσιμο ρόλο παίζουν τα Διακριτά Μέτρα Εσόδων (DRM): μόνιμες παρεμβάσεις που αυξάνουν τα δημόσια έσοδα και το επιτρεπόμενο όριο δαπανών, χωρίς παραβίαση των ευρωπαϊκών κανόνων, σημείο που έχει αναδείξει επανειλημμένα η εφημερίδα. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης (Κυρ. Πιερρακάκης και Θ. Πετραλιάς) αναγκάστηκε να το παραδεχθεί, όταν ο Ν. Παππάς έθεσε επίμονα το θέμα της δυνατότητας δημιουργίας δημοσιονομικού χώρου μέσω DRM στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής. Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι ο χώρος μπορεί να δημιουργηθεί, αλλά αρνείται να το πράξει.

Από τρία DRM μπορούν να προκύψουν πάνω από 1,2 δισ. ευρώ ετησίως:
1. Φορολόγηση μερισμάτων πολύ υψηλών εισοδημάτων: μερίσματα σε εισοδήματα άνω των 700.000 ευρώ φορολογούνται σήμερα με μόλις 5%. Η αναπροσαρμογή της κλίμακας για αυτά τα κλιμάκια μπορεί να αποφέρει 600 εκατ. ευρώ.
2. Εκτακτη εισφορά τραπεζών: ακολουθώντας πρακτικές άλλων κρατών - μελών, δύναται να αποδώσει άνω των 300 εκατ. ευρώ.
3. Φορολόγηση υπερκερδών ενεργειακών εταιρειών και παρόχων ηλεκτρικού ρεύματος: επιπλέον 300 εκατ. ευρώ (και άνω) μπορούν να αντληθούν από τη φορολόγηση των υπερκερδών που προέκυψαν λόγω ακρίβειας και αισχροκέρδειας.

Συνολικά, 1,2 δισ. ευρώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη συνάντηση του Μαξίμου. Οι έκτακτες δαπάνες (όπως αποζημιώσεις για ζωονόσους ή απώλεια εισοδήματος) εξαιρούνται από τον δείκτη καθαρών δαπανών, όπως προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο.

H «Εφημερίδα των Συντακτών» έχει αναδείξει ότι χώρες της Ε.Ε. αξιοποίησαν τα DRM, φορολόγησαν τράπεζες και ενέργεια, και χρηματοδότησαν κοινωνικά και παραγωγικά μέτρα χωρίς κυρώσεις από την Κομισιόν. Δηλαδή, ο δημοσιονομικός χώρος δημιουργήθηκε πολιτικά.

Παραδείγματα:
● Η Αυστρία επιβάλλει εισφορά στις τράπεζες και στις ενεργειακές επιχειρήσεις.
● Η Σλοβενία θεσπίζει εισφορά αλληλεγγύης στις τράπεζες.
● Η Ολλανδία διατηρεί φόρο τραπεζών και προσθέτει εισφορά για μεγάλες επιχειρήσεις.
● Η Ιταλία αυξάνει τη φορολογία τραπεζών κατά 2%.
● Η Λετονία αυξάνει τον φόρο μερισμάτων.
● Η Ιρλανδία παρατείνει την τραπεζική εισφορά έως και το 2026.

Η άρνηση αξιοποίησης της δυνατότητας δεν προκύπτει από τους κανόνες της Ε.Ε., αλλά από την πολιτική επιλογή να μην φορολογηθούν υπερκέρδη και πολύ υψηλά εισοδήματα.

Στο μπλόκο των Μαλγάρων υπάρχει δυσπιστία για τη συνάντηση της Τρίτης, καθώς η συμφωνία της Mercosur επηρεάζει ιδιαίτερα τα αγροτικά προϊόντα που παράγονται στην πεδιάδα της Δυτικής Θεσσαλονίκης - ουσιαστικά τον μεγαλύτερο ορυζώνα της χώρας. Το ρύζι είναι ένα από τα αγροτικά προϊόντα που θα εισάγονται πλέον αδασμολόγητα στην Ευρωπαϊκή Ενωση με αποτέλεσμα να επηρεάζεται προς τα κάτω η τιμή για τους παραγωγούς.

Η ψήφιση της Mercosur από την ελληνική κυβέρνηση βαραίνει το κλίμα της συνάντησης με τον πρωθυπουργό, του οποίου η αξιοπιστία απέναντι στον πρωτογενή τομέα φαίνεται να έχει κλονιστεί αφού οι αγρότες ζητούν την τήρηση πρακτικών για τα όσα πρόκειται να ειπωθούν.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο «γαλάζιος» αγροτοσυνδικαλιστής Κώστας Ανεστίδης, ηγετική φυσιογνωμία του μπλόκου των Μαλγάρων και ένας εκ των πέντε από τη βόρεια Ελλάδα που θα την εκπροσωπήσουν στη συνάντηση με Μητσοτάκη, «Η Mercosur ήταν κυρίαρχο θέμα και η κόκκινη γραμμή για να πάμε σε διάλογο, γιατί η πλειονότητα των αγροτών έλεγε να μην πάμε μετά την υπογραφή. Δεν είχαμε καμία δουλειά να πάμε, αλλά επικράτησε σύνεση στο να πάμε και να τα πούμε, να θέσουμε την κυβέρνηση προ των ευθυνών της».

Οι αγρότες της βόρειας Ελλάδας τηρούν τις δεσμεύσεις τους για διάλογο με τους δρόμους ανοιχτούς. Έτσι, από το βράδυ της Παρασκευής και το πρωί του Σαββάτου είναι ανοιχτά όλα τα μπλόκα των εθνικών οδών και τα τελωνεία (Εύζωνοι, Νίκη, Εξοχή και Προμαχώνας).

Στην εθνική οδό, στο ύψος των Μαλγάρων, παραμένει ανοιχτή η διέλευση των οχημάτων σε δύο λωρίδες προς Αθήνα και τρεις προς Θεσσαλονίκη.

Ανοιχτό είναι και το Δερβένι, όπως και η παλαιά εθνική οδός Θεσσαλονίκης - Εδεσσας, ενώ και στη Χαλκιδική, όπου στήθηκε το μπλόκο στη Νέα Τρίγλια, η διέλευση στον δρόμο της Θεσσαλονίκης - Νέων Μουδανιών γίνεται απρόσκοπτα.

Δύο επιτροπές, η μία από τα μπλόκα όλης της Ελλάδας και η άλλη από κτηνοτρόφους και τον υπόλοιπο πρωτογενή τομέα, προσέρχονται στη συνάντηση με τον πρωθυπουργό με σχετικά χαμηλές προσδοκίες και διάθεση για νέα κλιμάκωση.

Στη σκιά της ψήφισης της συμφωνίας Mercosur και της τραγικής είδησης της αυτοκτονίας του 53χρονου κτηνοτρόφου στην Πιερία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο η πανελλαδική συνάντηση εκπροσώπων 57 μπλόκων στη Νίκαια της Λάρισας. Μετά από συζητήσεις περίπου 3 ωρών αποφασίστηκε να συγκροτηθούν δύο αντιπροσωπευτικές επιτροπές που θα συναντηθούν αύριο το μεσημέρι με τον πρωθυπουργό στο Μαξίμου. Η μία επιτροπή θα αποτελείται από 25 άτομα προερχόμενα από όλα τα μπλόκα της Ελλάδας που συμμετέχουν στην Πανελλαδική Επιτροπή των Μπλόκων (ΠΕΜ) με την εκπροσώπηση και της Κρήτης, αν και σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές από το Μαξίμου θέλουν να αποτελείται το πολύ από 20 άτομα. Η δεύτερη επιτροπή αποτελείται από 10 άτομα με τη συμμετοχή κτηνοτρόφων, μελισσοκόμων και αλιέων, που θέλουν να εκθέσουν τα ιδιαίτερα προβλήματα των κλάδων τους στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Στη συνάντηση της Νίκαιας κυριάρχησε η άποψη να πραγματοποιηθεί ο διάλογος με στόχο μετά από περισσότερες από 40 μέρες κινητοποιήσεων να μη βρίσκονται οι παραγωγοί απέναντι από την κοινωνία, ωστόσο τα τρακτέρ παραμένουν στους δρόμους. Αγρότης που συμμετείχε στη συνάντηση δήλωσε στην «Εφ.Συν.»: «Εάν δεν υπάρξουν κάποιες επιπλέον παροχές ή ρυθμίσεις, βλέπω να συνεχίζουν ή να κλιμακώνουν τα μπλόκα. Βλέπουμε ανθρώπους να έρχονται ακόμα και αυτές τις μέρες. Το πρόβλημα είναι και με τη συμφωνία Mercosur, να δούμε εάν θα πει και γι’ αυτό ο πρωθυπουργός. Εάν έρχονται διάφορα προϊόντα απέξω σε χαμηλότερες τιμές πώς θα τα ανταγωνιστούν τα δικά μας που έχουν και υψηλότερο κόστος παραγωγής;».

Η συμφωνία Mercosur μπήκε στην εξίσωση, αν και δεν είχε συμπεριληφθεί τόσο δυναμικά στα αρχικά αιτήματα. Συνδικαλιστές όπως ο Κώστας Ανεστίδης κατήγγειλαν τη στάση της κυβέρνησης για τη Mercosur, ειδικά το ότι έδωσε θετική ψήφο πριν μιλήσει με τους εκπροσώπους των αγροτών. Οι συνέπειες της εμπορικής συμφωνίας με τα κράτη της Λατινικής Αμερικής κάθε άλλο παρά αμελητέες θεωρούνται από Ελληνες και Ευρωπαίους αγρότες («Ελλάς-Γαλλία, αγωνία για τη Mercosur», «Εφ.Συν.» 10/1/2026 ).

Αρκετοί ομιλητές εξέφρασαν την πεποίθηση ότι θα παραμείνουν στα μπλόκα γιατί δεν έχει νόημα να επιστρέψουν στις εργασίες τους υπό αυτές τις συνθήκες. Στη διάσκεψη της Νίκαιας υπήρξαν και μειοψηφικές προτάσεις όπως αυτή για τη διεξαγωγή συλλαλητηρίου στην Αθήνα (σε πρώτη φάση όχι με τρακτέρ) ή η πρόταση να μη σταλεί καμία επιτροπή καθώς η κυβέρνηση δεν δείχνει πραγματική διάθεση ικανοποίησης των αγροτικών αιτημάτων. Πολλοί μίλησαν και για τα σενάρια κλιμάκωσης σε περίπτωση που δεν βρεθεί κοινός τόπος με την κυβέρνηση, που περιλαμβάνουν νέο δυναμικό κλείσιμο των εθνικών δρόμων και κρίσιμων υποδομών, πολιορκία κομβικών σημείων της Αθήνας με τρακτέρ και συλλαλητήριο-κατασκήνωση στο Σύνταγμα. Ο Σωκράτης Αλειφτήρας από τη συντονιστική επιτροπή του μπλόκου της Νίκαιας τόνισε χαρακτηριστικά ότι δεν θα γίνουν εκπτώσεις στην αξιοπρέπεια του αγροτικού κόσμου.

Ορισμένοι αγροτοσυνδικαλιστές ζητούν πλήρη διαφάνεια στη συνάντηση, ακόμα και κάμερες και δημοσιοποίηση πρακτικών, ώστε να είναι γνωστό τι ακριβώς θα συζητηθεί και ποια είναι η θέση της κάθε πλευράς. Οπως είπε το Σάββατο ο πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων ν. Λάρισας, Ρίζος Μαρούδας: «Ζητάμε και σε αυτή τη συνάντηση, εμείς δεν φοβόμαστε, να υπάρχει και δημοσιοποίηση. Να υπάρχουν, να κρατηθούν και τα πρακτικά από αυτή τη συνάντηση που θα κάνουμε, ώστε να υπάρχει πλήρης διαφάνεια για το τι έχει συζητηθεί με την κυβέρνηση. Για να υπάρχει και το τι έχει ειπωθεί από την κάθε πλευρά». Πρόσθεσε μάλιστα ότι σε περίπτωση που δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματα και δεν δοθούν ανάσες στον αγροτικό κόσμο θα συνεχιστούν αποφασιστικά οι μεγάλες κινητοποιήσεις.

Εργαζόμενοι, συλλογικοί φορείς και οργανώσεις της Αριστεράς εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους στον αγώνα των αγροτών πραγματοποιώντας χθες το μεσημέρι συγκέντρωση και πορεία στο κέντρο της Αθήνας. Η κινητοποίηση ξεκίνησε με συγκέντρωση έξω από τη Βουλή στις 12 το μεσημέρι και ακολούθησε πορεία με κατάληξη τα γραφεία της Ε.Ε. στη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας.

Οι διαδηλωτές στήριξαν τα αιτήματα των αγροτών για την κάλυψη των αναγκών τους και για αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και εργασίας και επισήμαναν ότι ο αγώνας αυτός μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για την κινητοποίηση εργαζομένων και νεολαίας ασκώντας πίεση στην κυβέρνηση. Στα πανό που κρατούσαν υπήρχε το σύνθημα «Κοινός αγώνας αγροτών - εργαζομένων». «Οι εργαζόμενοι είναι με τους αγρότες και οι αγρότες με τους εργαζόμενους. Τώρα πρέπει να περάσουμε από την αλληλεγγύη στον κοινό αγώνα ανατροπής. Να στηθούν παντού μπλόκα απέναντι στην αντιλαϊκή πολιτική. Ηρθε η ώρα να πάρουμε οι ίδιοι τη ζωή μας στα τίμια χέρια μας», ανέφερε κοινή ανακοίνωση σωματείων, συλλογικοτήτων και οργανώσεων της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς.

Η κυβέρνηση απάντησε θετικά στο αίτημα να γίνουν δύο ξεχωριστές συναντήσεις του πρωθυπουργού με εκπροσώπους των αγροτών και κτηνοτρόφων αύριο, αν και αρχικά προτιμούσε ένα ραντεβού με κοινή και αναλογική εκπροσώπηση. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης ζήτησε από τους εκπροσώπους των μπλόκων να του δοθούν δύο συνθέσεις μέχρι 20 άτομα η κάθε μία για συνάντηση με τον πρωθυπουργό και μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε ακόμα οριστικοποιηθεί η ακριβής ώρα των συναντήσεων.